Interactum Lectoraat: Kennisbank

Theorie

Theorie in de onderzoeksfase Acties uitvoeren

In deze fase voert het team de voorgenomen acties uit het plan van aanpak uit. Door intensief en doelmatig samen te werken realiseert het team haar gemeenschappelijke ambitie.

Acties uitvoeren: handelen

Nancy Dixon beschrijft, op basis van de leercyclus van Kolb, vier fasen (Dixon, 2002) waarin het proces van collectief leren plaatsvindt. Zij noemt dit trouwens ‘organisationeel leren’ met als ondertitel ‘hoe we collectief kunnen leren’.

In de eerste fase wordt overal in de organisatie informatie gegeneerd, waarna in de tweede fase het integreren van de informatie in de organisatiecontext plaatsvindt want “iedereen heeft behoefte aan de informatie waarover de ander beschikt” (p. 73) en iedereen moet op de hoogte zijn van de informatie van de anderen. Daarna wordt in de derde fase de informatie collectief geïnterpreteerd. In deze derde fase worden conclusies getrokken waarbij “de leden van de organisatie te maken krijgen met uiteenlopende zienswijzen en manieren waarop de informatie kan worden geïnterpreteerd” (p. 73). In de vierde fase handelen de leden van de organisatie op basis van de geïnterpreteerde informatie.


Belangrijk in het model van Dixon is dat ‘handelen’ een onlosmakelijk onderdeel van de collectieve leercyclus is. Deze fase is de kern van het type onderzoek dat wij voorstaan en een wezenlijk onderdeel van het proces van collectief leren. In het model voor collectief leren wordt dit ‘actie’ genoemd en daarmee wordt de vijfde stap van de collectieve leercyclus getypeerd.

Acties uitvoeren in theorie

In deze fase voert het team de voorgenomen acties in het plan van aanpak uit. Door het proces en de opbrengsten tussentijds te ‘monitoren’ doorlopen zij in deze fase een minicyclus: het team voert het plan uit, registreert de veranderingen die daardoor plaatsvinden, stelt op basis hiervan het plan tussentijds bij, voert nieuwe handelingen uit, enzovoorts.
Door intensief en doelmatig samen te werken realiseert het team niet allen haar doelen, maar ontstaat ook een gemeenschappelijk en coherent referentiekader en een gevoel van saamhorigheid.

Wat is ‘Acties uitvoeren’?

In deze fase voert het team het plan uit dat zij heeft opgesteld om aan de gezamenlijke ambitie te realiseren. In het plan (dat SMART is geformuleerd) heeft het team aangegeven welke activiteiten worden uitgevoerd, door wie en wanneer. Het plan dient om het team houvast te bieden bij het uitvoeren van de voorgenomen acties. Het plan wordt ook gebruikt om de voorgenomen acties te ‘monitoren’ en zo nodig bij te sturen. Het ‘monitoren’ van de acties in de fase van de uitvoering vraagt om een systematische aanpak, waarbij gegevens over het proces en de tussentijdse opbrengsten worden verzameld, geïnterpreteerd en bijgesteld met het oog op het bereiken van de doelen die in het plan van aanpak zijn beschreven.

Plaats in de cyclus

Na de fase waarin het team op basis van de gezamenlijke interpretatie van de verzamelde gegevens consequenties heeft verbonden en deze consequenties heeft vertaalt in een concreet plan van aanpak, worden in deze fase de voorgenomen acties uitgevoerd.

Kenmerken

In deze fase ligt, meer dan in de andere fasen, het accent op het handelen. Het team werkt aan het realiseren van de eigen ambities en verandert door te handelen haar context. De veranderingen in de context worden door henzelf waargenomen, geregistreerd en op basis daarvan eventueel weer gezamenlijk bijgesteld. Door samen de gegevens over het verloop van het proces en de opbrengsten tussentijds te evalueren vindt gezamenlijke betekenisverlening plaats die tussentijds vertaald wordt in consequenties en aanpassingen van het plan van aanpak. In deze fase wordt goed zichtbaar hoe zowel het team als de context tegelijkertijd en in hetzelfde proces veranderen. Zij gaan op effectieve wijze met elkaar om. In het uitvoeren van maatregelen, monitoren van de ontwikkelingen en het tussentijds aanpassen van de gemaakte plannen wordt in deze fase een minicyclus zichtbaar.

Van ‘Acties uitvoeren’ naar ‘Product en proces evalueren’

Het monitoren van de uitvoering van de acties en de opbrengsten ervan dient een tussentijds doel: het afstemmen van de acties op de veranderende context. Nadat het opgestelde - en tussentijds aangepaste - plan van aanpak is uitgevoerd, staat het team expliciet stil bij de opbrengsten en het verloop van het gehele proces tot dan toe. De evaluatie (monitoring) van het proces en de opbrengsten in de fase ‘Acties uitvoeren’ heeft een tussentijds en formatief karakter (dat wil zeggen het is gericht op de optimalisering van het proces en de effectiviteit zelf), met de evaluatie in de fase ‘Product en proces evalueren’ rondt het team de cyclus af en komt weer terug bij haar ambitie.

Vitale ruimte

Voor een vitaal proces is het van belang dat in de fase ‘Acties uitvoeren’ niet alleen de doelmatige samenwerking van de teamleden met het oog op het realiseren van hun ambitie voorop staat. Voor vitaliteit is intensieve interactie nodig. Hierin ontwikkel je - door tussentijds ervaringen te delen - een gemeenschappelijke taal en toets je wat je samen onderneemt aan je gemeenschappelijke ambities. Ieder teamlid zal de veranderingen die in deze fase plaatsvinden anders interpreteren. Wanneer de leden van het team hun ervaringen expliciet maken, kan er nieuwe gemeenschappelijke kennis (in termen van gemeenschappelijke opvattingen, handelingen, en perspectieven) ontstaan. In de dialoog die teamleden voeren naar aanleiding van hun ervaringen gaan zij op zoek naar gemeenschappelijkheid en koesteren zij de onderlinge variëteit omdat die nodig is om samen verder te komen.
Door intensief met elkaar samen te werken kan er in een team emotionele verbondenheid ontstaan (cohesie). Verbondenheid kan alleen daar ontstaan waar mensen samen werken en samenleven. Door intensief samen te werken en (gemeenschappelijke) ervaringen te delen, gaan teamleden meer en meer beseffen dat ze bij elkaar horen. Zij willen bij het team horen omdat die verbondenheid hen veiligheid, genegenheid , gezelligheid en vriendschap biedt.