Interactum Lectoraat: Kennisbank

Afname en organisatie vragenlijst

Vragenlijst

In het lectoraat Kantelende Kennis is een vragenlijst ontwikkeld, waarmee de psychologische basisbehoeften van leerlingen of studenten in kaart gebracht kunnen worden. Het gaat om basisbehoeften in relatie tot:

  • leeromgeving: ·-sociale leeromgeving (ondersteuning en uitdaging van leraar, medeleerlingen)
- fysieke leeromgeving (gebouw, leerlingengroep, inrichting, materialen)
  • curriculum (inhoud, leerdoelen verplicht, eigen interesses en vragen, manieren van leren, enz.)
  • organisatie (tijd, plaats, groep, individueel, zelfstandig enz.)

De lijst bestaat uit 15 stellingen en een open vraag. Er is ruimte om 5 stellingen en nog een open vraag toe te voegen, in aansluiting bij de onderzoeksvraag van de school of opleiding. De stellingen moeten beantwoord worden op een vijfpuntsschaal, van helemaal niet tot helemaal wel.

De vragenlijst is via de kennisbank te downloaden.

Organisatie

De afname van vragenlijsten bij alle leerlingen of studenten vraagt wat organisatie: wanneer en door wie?

Belangrijk is om vooraf voldoende tijd te reserveren voor de afname van de vragenlijsten. Reken daarvoor ongeveer 30 minuten per groep. (Indien je ervoor kiest aansluitend een groepsinterview af te nemen, kost dat ongeveer 45 minuten.)

Het ligt het meest voor de hand de vragenlijst te laten afnemen door de eigen leerkracht of studiebegeleider/tutor. Sommige scholen kiezen voor een andere organisatie, om de anonimiteit van de respondenten te waarborgen. Je kunt denken aan:

  • Afname in verschillende groepen door steeds dezelfde onafhankelijke persoon, bijvoorbeeld een IB-er of stagiaire of lid van een onderzoeksgroep. Voordeel: de introductie van de vragenlijst is in alle groepen gelijk. Nadeel: als er veel groepen zijn, heeft deze persoon veel tijd nodig om alle gegevens te verzamelen.
  • Afname in verschillende groepen op dezelfde tijd, waarbij de vaste leerkrachten of studiebegeleiders wisselen van groep. De leerkracht van groep 5 neemt de lijst af in groep 6, de leerkracht van groep 6 neemt de lijst af in groep 7 enzovoort. Dit kan alleen als er in alle groepen op hetzelfde moment tijd ingeruimd kan worden voor de afname van de vragenlijst.

Afname - instructie

Benodigdheden voor de afname van de vragenlijst

  • Genoeg kopieën van de schriftelijke vragenlijsten voor alle leerlingen of studenten of (in geval van digitale afname) voldoende computers
  • Iets te doen voor de leerlingen of studenten die snel klaar zijn met invullen.
  • Desgewenst vooraf overleg met collega’s over de introductie van de vragenlijst. Verschillende scholen en opleidingen merkten achteraf dat de vragenlijst door verschillende collega’s op een andere wijze was geïntroduceerd en vroegen zich af of dat de antwoorden beïnvloed had. Dit kun je voorkomen door de introductie vooraf goed met elkaar door te spreken.

Afnemen van de vragenlijst basisbehoeften

Stap 1: Introduceer de vragenlijst. Bespreek dat het erom gaat informatie te verzamelen over de leerbehoeften van de groep. De kinderen of studenten mogen anoniem antwoorden. De kinderen of studenten krijgen de resultaten over niet te lange tijd te zien en die zullen dan in de groep besproken worden. Het is de bedoeling dat er op basis van de vragenlijst verbeteracties ondernomen worden.

Stap 2: Lees een paar stellingen voor en vertel hoe de kinderen of studenten die kunnen beantwoorden. Let op dat je geen suggestieve uitleg geeft. Zo min mogelijk zelf sturen.
Eventueel kan daar ter plekke nog een stelling aan worden toegevoegd, die bij de kinderen of studenten leeft.

Stap 3: Deel de lijsten uit. Kinderen mogen erin lezen en bladeren, maar er niet over praten met elkaar.

Stap 4: Neem samen de instructie op het voorblad door. Geef gelegenheid iets te vragen.

Stap 5: Zeg dat het belangrijk is dat iedereen de lijst serieus en rustig invult. Er mag niet onderling overlegd worden. Zorg dat kinderen of studenten die snel klaar zijn met het invullen van de vragenlijst iets te doen hebben, waarbij ze de anderen niet storen. Laat de ingevulde vragenlijst omgekeerd neerleggen op de hoek van de eigen tafel (niet gaan lopen).
Bij afname van de vragenlijst bij leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid, kunnen de vragen voorgelezen worden.