Interactum Lectoraat: Kennisbank

4.2 Programma eis: collectief

Binnen de leertheorie is een van de bekendste cycli de leercyclus van Kolb (1984), die uit vier fasen bestaat: concrete ervaring, reflectieve observatie, abstracte conceptualisatie en actief experimenteren. Bij Dewey (1916) begint leren bij ervaring. Dewey beschrijft een cyclisch proces waarin de elementen zijn: perplexity (verwarring, twijfel), conjunctural anticipation (voorlopige interpretatie), examination (zorgvuldig onderzoek), elaboration (uitwerking hypothese) en een plan of action (Procee, 200@).De uitgangspunten van Kolb en Dewey komen terug in de leercyclus van Korthagen (1982). Deze leercyclus wordt veel gebruikt binnen vooral de lerarenopleiding en bestaat uit vijf fasen te weten opdoen van ervaring, terugblikken, essentie benoemen, alternatieven ontwikkelen en handelen.In al deze modellen krijgt het opdoen van ervaringen dus, naast handelen, een centrale plek (zie: 3.3.5 ‘Interactieve kennisopvatting).

De modellen van Kolb en Korthagen zijn modellen voor individueel leren, terwijl wij op zoek zijn naar een model voor collectief leren. Dat model werd gevonden bij Nancy Dixon die, op basis van de leercyclus van Kolb, fasen beschrijft (Dixon, 2002) waarin het proces van collectief leren plaatsvindt. Zij noemt dit trouwens ‘organisationeel leren’ met als ondertitel ‘hoe we collectief kunnen leren’. Ze onderscheidt in dat collectief leren vier fasen.

In de eerste fase wordt overal in de organisatie informatie gegeneerd, waarna in de tweede fase het integreren van de informatie in de organisatiecontext plaatsvindt want “iedereen heeft behoefte aan de informatie waarover de ander beschikt” (p. 73) en iedereen moet op de hoogte zijn van de informatie van de anderen. Daarna wordt in de derde fase de informatie collectief geïnterpreteerd. In deze derde fase worden conclusies getrokken waarbij “de leden van de organisatie te maken krijgen met uiteenlopende zienswijzen en manieren waarop de informatie kan worden geïnterpreteerd” (p. 73). In de vierde fase handelen de leden van de organisatie op basis van de geïnterpreteerde informatie.

Het door Dixon (2002) ontwikkelde model wordt op een aantal plaatsen gebruikt en uitgewerkt (zie bijvoorbeeld Verbiest, 2004, p. 100-107) en geconcretiseerd (zie bijvoorbeeld Verbiest, Teurlings, Ansems, Bakx, Grootswagers, Heijmen-Versteeg, Jongen & Uphoff, 2005).

Ook wij maken er gebruik van, maar hebben de typeringen van de fasen vanuit het oogpunt van gebruiksvriendelijkheid enigszins aangepast (zie: 4.4 programma eis: gebruiksvriendelijkheid)

 

 

<< 4.0 ‘Programma van eisen voor collectief leren’
<< 4.1 ‘Programma eis: handelen’
>> 4.3 ‘Integreren programma eisen handelen en collectief’
>> 4.4 ‘Programma eis: gebruiksvriendelijkheid’
>> 4.5 ‘Het cyclisch model van zes stappen’