Interactum Lectoraat: Kennisbank

4.1 Programma eis:handelen

De bekendste en veel in de wetenschap gebruikte cyclus is de empirische onderzoekscyclus van de Groot (1961). Dit is een veel gehanteerd model dat basis is voor veel onderzoek en dat sterk gericht op het proces van wetenschappelijke kennisvermeerdering. De empirische cyclus bestaat uit vijf fasen: observatie (feitenmateriaal verzamelen), inductie (formulering van hypothesen), deductie (doen van toetsbare voorspellingen), toetsing( nagaan of voorspellingen uitkomen in nieuw empirisch materiaal) en evaluatie (koppelen uitkomsten aan hypothese(n), theorie(en) en mogelijke nieuwe onderzoekingen).

In aanvulling en ook wel enigszins in reactie op de Groot ontwikkelde van Strien (1975; 1986) een empirisch regulatieve onderzoekscyclus, waarin de grondfiguur van de Groot wordt omgezet in een methodologisch grondfiguur van handelen. Deze empirisch regulatieve cyclus bestaat uit vijf fasen: formuleren van een probleem, diagnose, planning, actie en evaluatie. Van Strien noemt het model regulatief omdat er sturend wordt ingegrepen in een praktijk met de bedoeling om een meer gewenste toestand te bereiken.

Een vergelijking van deze twee modellen leert dat in het model van de Groot de focus vooral ligt op wetenschappelijke kennisvermeerdering en dat in het model van van Strien de focus vooral ligt op handelen. De handelingscomponent is in de onderzoekscyclus van van Strien expliciet aanwezig. Of zoals elders gesteld wordt: “Een regulatieve cyclus verschilt wezenlijk van een empirische cyclus. In die laatste wordt getracht kennis over de werkelijkheid te krijgen zonder die werkelijkheid zelf te beïnvloeden; in de regulatieve cyclus is verandering van die werkelijkheid juist het doel” (Gerrichhauzen e.a., 1994, p. 68).

Omdat handelen in het theoretisch kader een centrale component is (zie: 3.4.4 'Onze eigen veranderlijkheid’) is voor doel en kader van het lectoraat de empirisch regulatieve cyclus een meer voor de hand liggend model. Hoewel de empirisch regulatieve cyclus een onderzoekscyclus is, is deze ook bruikbaar als leercyclus. Eerder werd immers al aangegeven dat leren, onderzoeken en innoveren synoniem zijn.  (zie: 3.09 Collectieve processen; zie: 2.0 uitganspunten)



<< 4.0 'Programma van eisen voor collectief leren’
>> 4.2 ‘Programma eis: collectief’
>> 4.3 ‘Integreren programma eisen handelen en collectief’
>> 4.4 ‘Programma eis: gebruiksvriendelijkheid’
>> 4.5 ‘Het cyclisch model van zes stappen’