Interactum Lectoraat: Kennisbank

2.4 Collectief leren is organiseren is onderzoeken

In figuur 3 worden, ten aanzien van de processen van leren (zowel individueel als collectief opgevat), organiseren en onderzoeken uitersten aangegeven tussen opvattingen en werkwijzen. Deze uitersten duiden we aan met de termen modus 1 en modus 2 (Gibbons, et al., 1999; Stevens & Van der Wolf, 2001; De Vijlder, 2002; Boonstra,2002). Ze spannen de ruimte op, waarbinnen gekanteld kan worden. Dat wil dus zeggen dat iedere (groep van) lerende(n), iedere organisatie en ieder die bij onderzoek betrokken is zijn eigen optimum kiest op deze aspecten. Een optimum bestaat uit een combinatie van perspectieven, die gerelateerd zijn aan de specifieke context, dus afhankelijk van de kenmerken van de lerenden, het type kennis, doel en andere kenmerken van de situatie.

De vragen uit figuur 3 kunnen samengevat worden in vijf hoofdpunten die voor zowel leren, als organiseren als onderzoeken het zelfde type antwoorden oplevert.
De vijf aspecten betreffen:
• de opvatting of het perspectief waarmee er naar het proces gekeken wordt
• wie het proces stuurt
• de inhoud van het proces
• voorbeelden van typerende werkwijzen
• doel van het proces
In onderstaand schema zijn voor de drie processen, leren, organiseren en onderzoeken op deze vijf aspecten de uitersten getypeerd. Dit is in verband met de overzichtelijkheid met enkele kernwoorden gedaan .



Figuur 3 Collectief leren is organiseren is onderzoeken




Het schema van figuur 3 laat de overeenkomsten tussen de drie processen (collectief leren, organiseren en onderzoeken) zien, zeker als het gaat om de extremen ten aanzien van deze processen van kennis creëren. Ook ten aanzien van het proces verloop zijn de drie processen analoog gelet op onze opvatting dat (combineren van perspectieven gerelateerd aan de functionaliteit in de context). In het hiernavolgende figuur zijn de drie processen in parallelle stappen uitgewerkt om de overeenkomsten in het proces verloop te verduidelijken. Het betreft het collectieve leerproces, het organiseren en het onderzoeken vanuit een modus 2 perspectief.

Figuur 4 Drie parallelle processen collectief leren, organiseren en onderzoeken.