Interactum Lectoraat: Kennisbank

'Zwaan kleef aan'

Wat is het?

‘Zwaan kleef aan’ is een methodiek om in een groep te reageren op ideeën van elkaar. Het gaat erom dat iemand met een bepaald idee begint en dat een volgende daarbij aansluit of er inhoudelijk op voortborduurt. Als niemand meer iets toe te voegen heeft aan het eerste idee, dan kan een tweede idee gekozen worden om ‘aan te kleven’.

Zo orden je samen de inbreng van ieder individu, op een associatieve én diepgaande manier. Er ontstaat een soort collectieve mindmap met individuele trekjes: de individuele ideeën en meningen krijgen een plek in het geheel.

In de fase van ‘consequenties verbinden’ kan op deze manier, vanuit individuele ideeën, worden toegewerkt naar gezamenlijk gedeelde consequenties.

Dit instrument is geschikt voor groepen kinderen, studenten en schoolteams. De ervaring leert dat deze methodiek stimulerend werkt en leuk is om te doen.

Werkwijze

Stap 1: Elke deelnemer schrijft drie, vier of vijf ideeën op gele post-it blaadjes.

Stap 2: Iemand begint met een geeltje op te plakken op een centrale plek en licht dat kort toe.

Stap 3: De andere groepsleden kijken of een van hun eigen geeltjes erbij past. Zo ja, dan wordt dit aangekleefd en kernachtig toegelicht. Dit gaat net zo lang door, tot niemand meer kan aansluiten. Dan formuleert iemand uit de groep of de begeleider, het geheel overziend, een groepsconclusie.

Stap 4: Een andere deelnemer begint met een geeltje. Stap 2 en 3 worden herhaald tot de meeste gele briefjes een plek gekregen hebben.

Handleiding voor de begeleider

Benodigdheden:

  • Een aantal gele post-it blaadjes per deelnemer.
  • Een notulist of apparatuur voor video- of audio-opname.
Voorbereiding:
  • In de fase van consequenties verbinden, moet de gezamenlijk geïnterpreteerde informatie worden opgefrist. Dat kan natuurlijk op verschillende manieren. Voor de deelnemers moet duidelijk zijn, waar consequenties uit getrokken moeten worden.
  • NB: het gezamenlijk belang bij het formuleren van de consequenties is het bindend element. Als de deelnemers daarvan niet doordrongen zijn, kan het gebeuren dat er weinig gemeenschappelijks ontstaat.
Instructie:
  • Nodig de deelnemers uit om gezamenlijk aan de slag te gaan met het formuleren van consequenties, naar aanleiding van eerder geïnterpreteerde informatie.
  • Breng de eerder geïnterpreteerde informatie kort in herinnering.
  • Benadruk het gezamenlijk belang van het zoeken naar en kiezen van te nemen consequenties.
  • (stap 1) Geef de deelnemers de tijd om individueel consequenties te noteren op gele post-it briefjes. Richtlijn: 3-5 per deelnemer.
  • (stap 2) Nodig een van de deelnemers uit om een geeltje op te plakken op een centrale plek en dat kort/kernachtig toe te lichten.
  • (stap 3) Vraag aan de overige deelnemers of iemand een geeltje heeft dat erbij past, erop aansluit, erop voortborduurt. Laat het ‘aankleven’ en toelichten.
  • Ga hiermee door, tot niemand meer kan aansluiten.
  • Vat samen wat de ‘groepsconsequentie’ betekent. Laat dit notuleren of gebruik audio- of video-apparatuur om de groepsconclusies vast te leggen.
  • (stap 4) Vraag een andere deelnemer om een reeks te starten.
  • Herhaal de stappen 2 en 3, tot de meeste gele briefjes een plek gekregen hebben.
  • Werk belangrijke delen van het gesprek uit in een verslag.